Ben: Xa temos un telescopio, un sitio escuro onde observar e algunha das cartas celestes que se mencionan no artigo «Atlas estelares en PDF«; surxe agora a dúbida de como combinar todo, de como facer para ser quen de atopar co telescopio obxectos novos, obxectos que, ao contrario do que sucede cando damos os primeiros pasos, podemos ver nas cartas pero que non apreciamos a simple vista: ¿Como apuntar cara eles entón?
A solución está na técnica chamada «star-hopping» ou «sendeirismo celeste». Esta técnica basease en tres puntos:
1- Escoller obxectos para mirar, previamente á saída, tendo en conta a súa posición no momento da observación e se son ou non visibles co noso equipo.
2- Saber usar e interpretar unha carta celeste, posibilitándonos tanto ser quen de debuxar nelas o «camiño» que nos levará ao obxecto desexado (preparación previa á saída), como identificar o que vemos polo telescopio (xa no campo).
3- Ter suficiente habilidade co telescopio coma para seguir as indicacións que temos apuntados nas cartas ata chegar ao obxecto.
Tratarei cada un de estes puntos noutros artigos, centrándome neste nunha introdución xeral ao sendeirismo celeste.
O sendeirismo celeste é unha actividade tradicional no ámbito da nosa afección, pero hoxe en día está sendo desprazada debido á popularidade da fotografía dixital e os sistemas GoTo. Os sistemas GoTo permiten atopar un obxecto automaticamente: a súa filosofía é xusto o contrario que o do sendeirismo celeste, xa que o GoTo permite atopar o obxecto sen esforzo. A fotografía dixital tamén ten en certo sentido unha filosofía antagónica ao sendeirismo celeste, perseguindo imaxes de obxectos concretos sen coñecer o ceo e os arredores do obxecto en cuestión.
Os defensores dos sistemas GoTo poden dicir do sendeirismo celeste que o esforzo para atopar un obxecto é un traballo innecesario podendo atopalo instantaneamente co GoTo. Aquí, os amantes do sendeirismo celeste contestamos que usar o GoTo fai que non coñezas o ceo nin disfrute coa pasión de «atopar ti o camiño»: é como facer sendeirismo polo campo ¿Por que vas ir andando se podes aforrarche o esforzo indo en moto, por exemplo?? Pois porque o camiño tamén se disfruta, no só o obxectivo.
A fotografía dixital é moi popular hoxe entre os astrónomos afeccioados, tanto que cando dis que es afeccionado á astronomía, se non fas astrofotografía tes que especificalo decindo que fas «visual». Os practicantas da «astronomía visual», e do sendeirismo celeste en particular, teñen moitos mais obxectos que procurar. Démonos conta que só un número relativamente pequeno de obxectos son susceptibles de ser fotografados cun telescopio de afeccionado: teñen que ser brillantes e ter un tamaño suficiente. Nembargantes, co sendeirismo celeste o número de obxectos cos que podemos traballar é moito mais grande, inda que a través do telescopio so sexan unha manchiña difusa e mal definida; o senderista celeste non está constreñido a obxectos «fáciles».
Para practicar o sendeirismo celeste non fai falla un equipo complexo: nada dos cables e aparataxe electrónico que teñen os que fan fotografía. Na miña opinión, é mais fácil comezar cunha montura ecuatorial, inda que non ter que ser moi precisa como as usadas en astrofotografía. Unha vez collamos práctica podemos cambiar a un dobson dun diámetro maior, co que podamos atopar mais obxectos. Iso si: unha característica desexable en calquera telescopio co que se vaia a facer sendeirismo celeste é un buscador grande; falaremos mais disto noutros artigos.
Outros factores importantes son observar dende un sitio escuro e conservar ao longo da observación a adaptación á escuridade. O uso dunha pantalla de ordenador, dunha cámara ou similar imposibilitan unha boa adaptación a escuridade e atopar os obxectos mais difíciles. De feito, se saídes a observar con astrofotógrafos, non esperedes atopar mais que obxectos sinxelos. Incluso a típica luz vermella na testa que soen levar os astrofotógrafos deslumbran aos senderistas celestes por ser intensas de mais. Recordade que a luz vermella deslumbra menos que a branca á mesma intensidade, pero tamén deslumbra.
A necesidade de minimizar o deslumbramento, pero permitindo nembargantes ter luz para leer as cartas, fai da linterna un accesorio importante do senderista celeste: ten que ser vermella e dar a mínima intensidade que nos permita ler as cartas cando esteamos adaptados a escuridade. No mercado hai luces vermellas para uso astronómico, pero pode modificarse unha normal cambiando o LED branco por uno vermello e soldando en serie unha resistencia. Se a resistencia é variable, poderemos cambiar a intensidade da luz en función do nivel de luz do sitio de observación, o noso grao de adaptación á escuridade…. e de se hai astrofotógrafos cerca. Persoalmente, creo que a mellor combinación é poñer unha resistencia de 120 omhnios en serie cun potenciómetro de 470 omhnios mais ou menos, e usar un LED vermello de alta intensidade (dado que son mais direccionais, non pola intensidade en si)…
No seguinte artigo falaremos de como elexir obxectos para observar, que ven sendo o primeiro paso para a importante necesidade de preparar as observacións, pero rematarei este recomendando un libro para aprender sendeirismo celeste: «Star-Hopping for Backyard Astronomers», de Alan M. MacRobert.
Bos ceos.
